Een van de meest in het oog springende werken van de tentoonstelling Sonsbeek 2026 in Arnhem is afkomstig van de in Bangkok geboren kunstenaar Korakrit Arunanondchai. Het bevindt zich deels – als installatie – in het Sonsbeekpark en deels – als film – in kunstruimte Post aan de Weverstraat.

Om er iets van te kunnen bevatten, is het raadzaam om met de film te beginnen. Die duurt ongeveer twintig minuten en speelt zich, aldus het tekstboekje bij de tentoonstelling, af in 2016, tussen het verzet tegen het presidentschap van Trump in de Verenigde Staten en de nationale rouw na de dood van koning Rama IX in Thailand. Ik citeer:

‘Te midden van deze beladen gebeurtenissen introduceert Arunanondchai zijn overleden grootmoeder Tipyavarna Nitibhon, die in tedere details wordt geobserveerd in haar woonkamer in Bangkok. Terwijl haar geheugen vervaagt, overleven de objecten die zij vastpakt de herinneringen die ze ooit betekenis gaven.’

Is daar nog iemand? Zo ja, dan ga ik verder. Zo nee, dan ook.

‘Het werk verbindt de cyclus van boeddhistische wedergeboorte met de onsterfelijkheid van de technologie. Het stelt de vraag of gedigitaliseerde herinneringen veranderen in iets nieuws, of uiteindelijk verdwijnen. In de film zien we een post‑apocalyptische wereld bevolkt door de Naga (heilige, halfmenselijke slangachtige wezens), belichaamd door Tosh Basco, en een mensgrote rat.’

In het Sonsbeekpark kan vervolgens de post‑apocalyptische wereld daadwerkelijk worden bezocht, middels een soort tuin die is opgebouwd uit rotzooi, takken en troep op een bedje dat er verontrustend teerachtig uitziet. Alsof er een explosie heeft plaatsgevonden. Arunanondchai heeft onmiskenbaar zijn uiterste best gedaan de kunstkijker een onbehaaglijk gevoel te bezorgen. Bedankt daarvoor.

Als de samenstellers van Sonsbeek 2026 iets duidelijk lijken te willen maken, dan is het dat het streven naar schoonheid in de kunsten plaats heeft gemaakt voor het etaleren van persoonlijke processen en onderzoek naar onnavolgbare mechanismen die stellen dat de werkelijkheid niet na te vertellen complex is geworden en zich vanuit alle werelddelen en culturen aan ons opdringt.

Tot slot nog even terug naar kunstpodium Post. Na het zien van de video van Arunanondchai kunnen ook daar video’s worden bekeken van een collectief dat zich Forensic Architecture noemt. Het collectief vertelt over een interviewtechniek waarbij betrokkenen hun ervaringen van traumatische gebeurtenissen reconstrueren en ‘ruimtelijk maken’.

Aanvullend citaat: ‘In deze presentatie is er aandacht voor zintuiglijke herinneringen, maar ook voor herinneringen die van generatie op generatie worden doorgegeven. Er zijn films te zien waarin deze methode wordt toegepast, schetsen die tijdens interviews zijn gemaakt en verzamelingen van digitale objecten die onderzoekers gebruiken bij het maken van reconstructies.’

Waar ik desondanks behoorlijk van onder de indruk was, waren pogingen om gebeurtenissen in Palestina te reconstrueren waarbij dorpen zo grondig zijn vernietigd dat het nauwelijks meer te bewijzen is dat ze ooit hebben bestaan. En dan hebben we het niet alleen over wat recentelijk in Gaza en in andere delen van Palestina heeft plaatsgevonden, maar ook over wat in 1948 is gebeurd, kort na het uitroepen van de staat Israël.

Zo alles bij elkaar is Sonsbeek 2026 al met al toch een indrukwekkende tentoonstelling. Heel veel grijpt in elkaar en houdt onderling verband. Dat levert geen vrolijke bedoening op, en biedt geen mogelijkheid tot escapisme, maar leidt naar een jungle waar geen kapmes meer helpt, laat staan het Jonge Woudlopers Handboek.

De onduidelijke posters die her en der in Arnhem op billboards langs de weg zijn geplaatst, spreken in die zin boekdelen.

Zo dus. En dan straks naar Into Nature.