Zoals veel mensen ben ik geabonneerd op de NPO Cultuurnieuwsbrief. Als het meezit – en dat is vaak het geval – wordt de brief op vrijdag verstuurd, met een tekst van Alma Matthijsen.

De jongste brief staat in het teken van Halloween, een verschijnsel dat door Matthijsen wordt omschreven als het moment waarop “de grens tussen het rijk van de doden en het rijk van de levenden het dunst is. Geesten en dolende zielen zijn dan het makkelijkst te zien, zelfs voor de grootste realisten onder ons.”

Ik word vaak wat kregel van alle aandacht voor Halloween, vermoedelijk omdat het vanuit de Verenigde Staten opgepompt is teruggewaaid naar Europa – waar het naar verluidt al vóór het jaar nul een rol speelde, en door de vorming van de christelijke kerk een nieuwe impuls kreeg via ‘feesten’ als Allerheiligen en Allerzielen.

Met name Allerzielen is fascinerend, omdat het de dag is waarop de overledenen worden herdacht. Dat herdenken kan op veel manieren, bijvoorbeeld door het bezoeken van begraafplaatsen of door in God te geloven. Zoals in de Statenbijbel staat: “Opdat een iegelijk, die in Hem gelooft, niet verderve, maar het eeuwige leven hebbe.”

Matthijsen rept daar in haar nieuwsbrief niet over. Wat ze wel doet, is lezers wijzen op de mogelijkheid om eind oktober, begin november horrorfilms te kijken. Zoals Witte Wieven van regisseur Didier Konings en scenarist Marc S. Nollkaemper, waarover ze het volgende schrijft:

“Dat er uitvoerig onderzoek is gedaan voor deze film blijkt uit alles. Er wordt Nedersaksisch dialect gesproken, wat voor een griezelige afstand zorgt. Direct ligt er een laag over de film heen die niet meteen te plaatsen is, wat het geheel unheimisch maakt – voor zover het dat niet al was.

Bij Nederlandstalige films moet ik me altijd even verzetten tegen de aandrang om alles plat, te realistisch en onbeholpen te vinden. In het Engels heb ik daar nooit last van, maar dat komt denk ik vooral omdat ik die taal net iets minder goed beheers. Door het Nedersaksisch heb ik daar geen enkele last van.

Witte Wieven speelt zich af in een dorp dat grenst aan een bos waar niemand levend uitkomt. Aan het begin van de film haalt een vrouw twee bebloede vingers onder de deken vandaan – ze menstrueert. Haar man zegt dat ze het niet voor hem hoeft te verstoppen; het is duidelijk dat ze weer niet zwanger is geworden. Dat lijkt wel het enige doel te zijn voor de vrouwen in het zwaar gelovige gehucht.

Het is bewonderenswaardig hoe deze legende verteld wordt. Iedereen in het dorp is doodsbang voor wat zich in het bos afspeelt. Alleen met fakkels, en wanneer er echt geen andere keuze is, durven ze eropaf. Uiteindelijk blijkt het ware kwaad zich juist in de verstikkende gemeenschap zelf te bevinden. Frieda wordt verstoten, maar vindt haar bevrijding tussen de oeroude bomen.”

Om de film te zien klik hier. Om te abonneren op de cultuurnieuwsbrief klik daar.