Jaar: 2025 (Pagina 1 van 16)

1. En het geschiedde in diezelfde dagen, dat er een gebod uitging van den Keizer Augustus, dat de gehele wereld beschreven zou worden.

2. Deze eerste beschrijving geschiedde, als Cyrenius over Syrië stadhouder was.

3. En zij gingen allen om beschreven te worden, een iegelijk naar zijn eigen stad.

4. En Jozef ging ook op van Galilea, uit de stad Nazareth, naar Judea, tot de stad Davids, die Bethlehem genaamd wordt, (omdat hij uit het huis en geslacht van David was);

5. Om beschreven te worden met Maria, zijn ondertrouwde vrouw, welke bevrucht was.

6. En het geschiedde, als zij daar waren, dat de dagen vervuld werden, dat zij baren zoude.

7. En zij baarde haar eerstgeboren Zoon, en wond Hem in doeken, en leide Hem neder in de kribbe, omdat voor henlieden geen plaats was in de herberg.

8. En er waren herders in diezelfde landstreek, zich houdende in het veld, en hielden de nachtwacht over hun kudde.

9. En ziet, een engel des Heeren stond bij hen, en de heerlijkheid des Heeren omscheen hen, en zij vreesden met grote vreze.

10. En de engel zeide tot hen: Vreest niet, want, ziet, ik verkondig u grote blijdschap, die al den volke wezen zal;

11. Namelijk dat u heden geboren is de Zaligmaker, welke is Christus, de Heere, in de stad Davids.

 Aangemoedigd door een reeks juichende recensies in verschillende dagbladen spoedde ik mij zaterdag naar Amersfoort om in Kunsthal KAdE een tentoonstelling te zien met werk van de in de Verenigde Staten geboren kunstenaar Jacob Lawrence (1917–2000).

Ik moet bekennen dat ik vóór de aankondiging van de tentoonstelling nog nooit van de man had gehoord. Mijn fout uiteraard, want blijkbaar niet goed opgelet. Maar ook een fout van mijn opvoeders, want laten we wel wezen: zoveel solotentoonstellingen met werk van Afro-Amerikaanse kunstenaars worden nu ook weer niet getoond in Nederland.

Ik moet ook bekennen dat ik het niet als een heel goede tentoonstelling heb ervaren. Voor een deel lag dat aan de drukte in KAdE. Vermoedelijk omdat het werk nog maar een paar dagen in Nederland te zien is, was ik vooral druk met het ontwijken van bezoekers en, als ik daar klaar mee was, keek ik naar hun ruggen.

Wat ook niet meehielp was de enorme hoeveelheid werk die werd getoond: 70 schilderijen, 25 tekeningen en 75 prints, plus foto’s en objecten uit de nalatenschap van Lawrence. Vermoedelijk vanwege ruimtegebrek was gekozen voor een opstelling in twee lagen: eerst het hoofdwerk op ooghoogte en daaronder een laag met bijbehorende attributen.

Gevolg van deze keuze was dat je als toeschouwer twee keer zo lang bij een wandje moest staan – rekkend, buigend en strekkend. Eerst om de schilderijen, tekeningen en prints te zien, vervolgens om het onderliggende materiaal te bekijken. De werken en objecten waren beslist interessant, maar het was ook heel veel – waar voor je geld, zeker, maar wat mij betreft too much.

Gelukkig zijn er altijd wel gaatjes en momenten waarop het goed komt. Zo heb ik enige tijd met bewondering staan kijken naar de Hiroshima-reeks die Lawrence in 1982 maakte op uitnodiging van een kleine uitgever. Zijn inspiratie ontleende hij aan een bladvullend artikel uit het tijdschrift The New Yorker, waarin journalist John Hersey in 1946 zijn observaties beschreef, een jaar na de Amerikaanse bom op Hiroshima.

Het toeval wil dat ik kort daarvoor een documentaire zag over The New Yorker, waarin wordt verteld over het belang van het stuk van Hersey. Het Amerikaanse publiek mocht lange tijd geen beelden zien van de verwoestingen, waarop Hersey besloot alles zo beeldend mogelijk te beschrijven. Lawrence heeft daar, jaren later, alsnog beelden van gemaakt.

Het belang van Lawrence als kunstenaar zou ik willen samenvatten door te stellen dat hij op een heel directe en toegankelijke manier thema’s uit het leven van Afro-Amerikanen heeft verbeeld: dagelijkse bezigheden, het slavernijverleden, de trek van migranten naar de stad, de burgerrechtenbeweging en het leven van ambachtslieden.