
Ter voorbereiding op een interview komende vrijdag in De Literaire Hemel lees ik de roman Kleihuid van Herien Wensink. Ik zou Wensink een collega kunnen noemen, daar zij voor de cultuurredactie van de Volkskrant werkt en voor de cultuurredactie van NRC Handelsblad heeft gewerkt. Maar is collega wel het juiste woord voor iemand die je nooit hebt ontmoet, maar ‘slechts’ vergelijkbaar werk uitvoert? Ben ik dan niet eerder een vakbroeder, waardoor Wensink een vakzuster zou zijn?
Kleihuid is een debuut dat op de achterflap wordt aangeprezen door Peter Vandermeersch, hoofdredacteur van NRC en tevens ‘kenner’ van de Eerste Wereldoorlog. Dat laatste weet ik dankzij De Wereld Draait Door waar ik Vandermeersch een paar keer met een vreemde mengeling van enthousiasme en ontzetting in zijn stem heb horen vertellen over de gruwelen die tussen 1914 en 1918 in Frankrijk en vooral Vlaanderen hebben plaatsgevonden.
Mijn kennis van die oorlog is, denk ik, de gemiddelde Nederlandse kennis. Dit aangevuld met een bezoek in 2015 aan een museum in Bergen op Zoom waar wordt verteld over duizenden vluchtelingen die ondanks het prikkeldraad vanuit België de Nederlandse grens overstaken. Aangevuld ook met lezing van Van het westelijk front geen nieuws van Erich Maria Remarque en gedichten over De Groote Oorlog. Wensink studeerde af op literatuur over de Eerste Wereldoorlog.
Kleihuid is een roman in scherven en vertelt over twee Britse mannen in een revalidatieoorlog in Vlaanderen 1918, een officier en een soldaat. De officier is getraumatiseerd, de soldaat verminkt. Gedurende het boek worden hun levens met elkaar verweven middels zintuiglijk proza. Gaandeweg komen we meer te weten over de achtergronden van de twee mannen, over wat hen op slagveld is overkomen en hoe ze verder proberen te leven.
Van de twee mannen vind ik de officier, Rupert Atkins, het meest interessant. Vermoedelijk is dat omdat deze een talentvol beeldhouwer is, die uit zijn mooie en veilige wereld werd geplukt en in de blubber van de loopgraven terecht kwam. Dat mag ik blijkbaar graag zien, hoe het schone vies wordt. De soldaat, Harvey Cole, is van meer ‘eenvoudige komaf’. Het merkwaardige is dat Wensink hem een opgewekt karakter heeft gegeven. Zijn kop ligt er half af en toch wil hij geloven dat alles weer beter wordt.
Kleihuid is geen roman die voortdurend vragen oproept, bij mij althans. Het is meer een boek dat een breed arsenaal aan gevoelens wil beschrijven, van angst tot haat, van verwarring tot geilheid. Tegelijkertijd speelt Wensink met noties van schoonheid en lelijkheid en veranderende opvattingen.
Ik ben nu aangekomen bij een hoofdstuk waarin Atkins een gesprek heeft met zijn behandelende arts, Williams, die meer wil weten over het werk dat Atkins als kunstenaar maakte. De aandacht gaat speciaal uit naar een beeld getiteld Van hand tot hand. De arts stelt een vraag die een cultuurjournalist graag aan een kunstenaar stelt: ‘Ik heb me vaak afgevraagd wat u er precies mee wilde uitdrukken.’
‘Rupert aarzelde tussen beledigd en gevleid. Williams had er duidelijk kijk op. En toch stelde hij een kritische vraag? Het was volkomen vanzelfsprekend waar dat beeld over ging. (…) Hij schroefde het volume van zijn stem op naar zelfverzekerd. ‘Van hand tot hand gaat over hoe de ene generatie kennis en verantwoordelijkheid overdraagt aan de volgde.’
‘Vaders en zonen. Het gaat over vaders en zonen,’ stelde Williams.
‘Een ietwat banale interpretatie, maar zo zou je het kunnen zien.’
Nu weer verder lezen. De Literaire Hemel begint vrijdag om 20.30 uur in café De Amer te Amen. Andere gasten zijn Maaike Meijer en Etchica Voorn.






