Ik lees Riskante relaties, de nieuwe vertaling van de in 1782 als Les Liaisons dangereuses uitgegeven brievenroman van Pierre Choderlos de Laclos. Dat komt mooi uit, zeg ik erbij, omdat dit een hoogtepunt uit de literatuur van de Romantiek heet te zijn en ik vandaag in Groningen de schilderijententoonstelling De Romantiek in het Noorden in het Groninger Museum mag bezichtigen.
Aanvankelijk zag ik een beetje tegen de lezing op, omdat ook ik destijds de verfilming van Stephen Frears heb gezien met Glenn Close en John Malkovich. Zoiets blijft hangen, vooral door die ellendige Malkovich.
(Wat overigens ook is blijven hangen, is de Duitse elektropopgroep Les Liaisons dangereuses. En dan vooral hoe ik begin jaren tachtig op de zweepslagmuziek van hun prijsnummer Los Niños del Parque de nachten probeerde te verlengen, meestal in een duistere Tilburgse tent met de naam De Spoel.)
Mede dankzij vertaler Martin de Haan blijkt Riskante relaties sterk genoeg om de filmbeelden en muziekherinneringen naar de achtergrond te verdringen. Ik ben nu halverwege het tweede deel, het drama moet nog beginnen, maar het gekonkel en de aanstellerij heeft wel al een paar maal de grote hoogten bereikt.
Wat ook heel goed is, is het voorbericht van de uitgever:
'Wij menen het publiek te moeten waarschuwen dat wij, niettegenstaande de titel van dit werk en de beweringen die de samensteller in zijn voorwoord doet, de echtheid van deze brievenverzameling niet kunnen garanderen en zelfs gegronde redenen hebben om aan te nemen dat het slechts een roman betreft.'
Slechts een roman. Ook eind achttiende eeuw werd non-fictie door uitgevers hoger aangeslagen dan fictie. Vervolgens komt de samensteller aan het woord. Die de uitgave te dik vindt en sommige brieven beneden de maat:
'Ik had ook graag de bevoegdheid gekregen om coupures te maken in een aantal te lange brieven, waarvan er diverse van de hak op de tak springen. Die arbeid, waarvoor ik geen toestemming heb gekregen, zou weliswaar onvoldoende zijn geweest om het boek verdienstelijk te maken, maar althans een deel van de gebreken hebben weggenomen.'
Misschien is het allemaal serieus bedoeld, wilden uitgever en samensteller zich indekken tegen het mogelijke schandaal dat een boek als dit destijds zou kunnen veroorzaken. Je weet het niet, je kunt het niet zeggen. Je was er niet bij, er bestaan geen beelden van.
Mij komt het allemaal als grappig voor. Met als gevolg dat veel wat in het boek volgt door mij veel minder ernstig wordt genomen dan misschien zou moeten. Zoals het idee dat Choderlos de Laclos zijn werk schreef als commentaar op de verwarring over de maatschappelijke rol van de mens. En het besef dat in het boek de onschuld en de jeugd ernstig geweld worden aangedaan.
