Geert Pruiksma organiseerde afgelopen herfst in Museum Nienoord in Leek de tentoonstelling Kunst op het kruispunt met werk van vluchtelingkunstenaars. Sommigen hadden in hun land van herkomst een staat van dienst, met verkopen tot aan de Sultan van Oman. In Nederland beginnen ze weer van voren af aan.
Onder de noemer 'art meets art' is in kunsthuis Secretarie in Meppel momenteel een vergelijkbare expositie te zien. Bijzonder aan Over the wall 2 is dat het werk combineert van Syrische kunstenaars en Nederlandse collega's.
Centraal thema is vrijheid. Daarbij verwijst de titel nadrukkelijk naar de recente geschiedenis, die nu weer lijkt te worden teruggedraaid: ‘Na het slechten van de muren tussen volkeren en landen in Europa worden elders in de wereld weer nieuwe muren opgericht’.
Over the wall 2 is een confronterende tentoonstelling die intrigerende vragen oproept. Zoals, heel plat: is wat vluchtelingkunstenaars maken, interessanter dan wat lokale kunstenaars presteren? En: wat voegen ze toe? Maar ook, of misschien vooral: wat mogen we van hen verwachten?
De eerste vraag is het meest eenvoudig te beantwoorden: soms wel, soms niet. Wie van strak en abstract houdt, zal bijvoorbeeld meer genoegen beleven aan het retro-minimalisme van Marijke Traast dan aan de grillige, kleurrijke vormexperimenten van Mahmoud Al Nahas.
De tweede, over het toevoegen, is lastiger. Van de aquarellen van Tamar Maklad, vooral van zijn lichtexplosies, kun je zeggen dat ze hopeloos romantisch zijn en daardoor niet langer van onze tijd. De schilderijen van Tamme de Boer maken veel meer indruk, ook vanwege de manier waarop hij met behulp van olieverfspatten en ruwe streken, duistere dreiging weet op te roepen. Maar dreiging is net zo goed romantisch.
De vraag over de verwachting is het meest spannend. Want: discutabel. Het is een vreemde ervaring jezelf te betrappen op bevrediging als een vluchteling-kunstenaar in zijn werk figuratief laat zien van wat hij heeft moeten achterlaten. Louie Joban voldoet aan dat verlangen met sterke werken als Supreme leader, Chemical Revelation en Lulucaty Girl. Maar bij iemand als Peter van der Veen uit Meppel speelt het ineens niet.
Het leidt tot een nieuwe vraag: Waarom zou een vluchteling-kunstenaar, aangekomen in Nederland, niet mogen doen wat hij liefst deed en doet? Zoals Tamar Maklad, die houten beeldjes maakt waarbij het vooral om schoonheid en beweging gaat, begrippen waar kunstenaars over de hele wereld zich al eeuwen mee bezighouden?
Vrijheid is het recht om dat uit te drukken wat je wilt uitdrukken. Fadi Nadrous doet dat middels een reeks tekeningen die deels verwijzen naar zijn inburgering. Gerda Elsenaar doet dat in Meppel met een installatie opgebouwd uit plankjes waarop kurken en doppen zijn geplakt waardoor ze aan boten met vluchtelingen doet denken. Zee van vrijheid heet het werk. Elsenaar woont ‘gewoon’ in Meppel. Veilig, maar daarom niet minder betrokken bij wat verderop gaande is.
Art Meets Art. Over the wall 2 met werk van Louie Joban, Tamer Maklad, Mahmoud Al Nahas en Fadi Nadrous, Peter van der Veen, Gerda Elsenaar, Tamme de Boer en Marijke Traast- Bos. Te zien tot en met 8 januari in kunsthuis Secretarie, Hoofdstraat 22 in Meppel.
