Wegens midwinter en andere bezigheden schort Woest & Ledig de berichtgeving tijdelijk op.
Jaar: 2016 (Pagina 1 van 28)
Rijdend over de Westelijke Doorsnee Noordzijde richting Foxel, waar ik iets moest afgeven, passeerde ik een bouwsel waarvan ik vreesde dat het als kunstwerk was bedoeld. Ik parkeerde de auto in de berm, stapte uit en wandelde er naartoe. Als het kan, moet je het op zijn minst proberen. De bodem bleek zompiger dan gedacht.
Op afstand deed het bouwsel denken aan een lijst om doorheen te kijken, een beproefde truc om voorbijgangers te dwingen de omgeving te bewonderen. Dichtbij bleek het een frame van beton waarin planken waren aangebracht om op te gaan zitten 'even tot rust te komen' en vervolgens iets te bedenken.
Ik probeerde het uit, maar er schoot mij niets zinnigs te binnen. Rechts stroomde De Runde, het beekje dat sinds 2007 vanuit het Bargerveen richting Ter Apel kabbelt en het idee moet geven dat er tussen Drenthe en Groningen iets verbonden wordt. Links zag ik in de verte een paar curieuze bulten in een verder vlak en verlaten weiland, alsof er iets wilde uitbreken, maar niet kon.
Terug in de auto moest ik denken aan een verhaal dat was voorgelezen tijdens de laatste bijeenkomst van Gewone Addertong, onze rederijkerskring: "Meer en meer trok hij zich terug uit het leven dat hem eens zo aanlokkelijk had geleken. Steeds vaker modderde hij kringen in het moeras." Wie had dit allemaal bedacht?
Dagblad van het Noorden reikt ieder jaar de Dagblad van het Noorden Streektaalprijs uit. En ieder jaar vraagt het redactiesecretariaat mij vooraf of ik potentiële kandidaten uit de mouw kan schudden. Dit keer bracht die vraag mij enigszins in verlegenheid, want het afgelopen jaar heb ik wegens andere bezigheden de streektalen in Drenthe, Friesland en Groningen slechts op afstand gevolgd.
Een vlotte inventarisatie leverde desondanks onderstaande lijst met cd’s en boeken op. Mocht ik iets of iemand over het hoofd hebben gezien, dan verneem ik dat graag. Let wel het gaat hier om volwaardige producten in een van de Nedersaksische talen die in het verspreidingsgebied van Dagblad van het Noorden gesproken worden.
En bij volwaardige producten moet gedacht worden aan cd’s, dvd’s, boeken of andere geluids-, tekst- en beeldragers die je zonder gene aan een dierbare als cadeau durft te geven. Dus geen stapel a-viertjes met een scheef geslagen nietje, geen zelfgebrande cd’s van het Hema-huismerk en ook geen banden met beelden die alleen afspeelbaar zijn met het V2000-systeem.
Letters
- Waorum geleuft gieniene mij nou? – Roelie de Weerd
- Nakende wiefies – Jent Hadderingh
- Het Jaor Deur. Drentse kinderliedties – Martijje, Jan Germs, Jan Kruimink, Marinus Scholten
- Leesbevestigings – Jan Bruins
- Dij spreker en twaide schietboukje – Fre Schreiber
- Bie pad en weg – Bram Wiekens
- t Stoultje – Rients Gratema & Carla van der Heide
- In nachten dat ik naost joe lig – Anne Doornbos
- Oostwaartsch – Martin Koster
Geluiden
- Kolk – Bert Hadders en De Nozems
- D’r op of gien vreten – Mooi Wark
- Aosem – Daniël Lohues
- Kiek zo kin t ook! – Maas & Folgerts
- Rousteg hoes – Krodde
- Morgen weer op – 2korten 2langen
- Keunenk van Westerdaipsterdale – Jan Henk de Groot
- Holt en stoal – Edwin Jongedijk
- De noodzoak – Erwin de Vries
Luisterend naar De avonden, voorgelezen door Gerard Reve zelf, hoor ik fragmenten voorbijkomen, waar ik vroeger al lezend de schouders bij ophaalde, maar die er nu behoorlijk inhakken. Wat op zich goed begrijpelijk is, ik ben niet meer dezelfde van vroeger. Maar tegelijkertijd nogal raadselachtig is:
'Waarom is hier in huis nergens een kerstboom?' vroeg Frits.
'Ja, eerst wilde ik er een nemen', antwoordde Victor, 'maar dan moet je kaarsen en al die rommel hebben. Thuis, in Haarlem is er een, ik ben gisteren en eergisteren thuis geweest. Herman en Lidia dachten er ook over, maar het kind is nog te klein om er iets aan te hebben en alles is moeilijk te krijgen. Toen hebben ze het maar niet gedaan.'
'Bij ons thuis was er nooit een', zei Frits, 'alleen toen we nog heel klein waren, maar naderhand nooit meer. Ze vonden het flauwekul. Maar dat is het niet. Het is een boom, die boom is in het huis. Dat is al iets bijzonders, iets aparts. Dan heb je kaarsen. Een kaars zie je zowat nooit, alleen eentje in de kelder, of voor als het licht stuk gaat, maar nu zitten ze te branden in die boom. Denk je eens in. Ze branden.
'Frits, Frits', zei Victor, bekeek Frits gezicht en vervolgde snel: 'Ja, nee, ga maar door. Je hebt waarachtig gelijk. Ik begrijp heel goed, wat je bedoelt.'
Op de cover van de cultuurbijlage van Dagblad van het Noorden en de Leeuwarder Courant prijkt vandaag een schilderij van Albert Joseph Moore getiteld Een venus. Het is een vrouw met een six-pack, zoals de Britse kunstenaar ze eind negentiende eeuw graag liet zien. Niet omdat hij vond dat vrouwen met six-packs aantrekkelijk zijn, maar omdat hij op deze manier iets duidelijk kon maken over zijn opvattingen over esthetiek en schoonheid.
Moore (1841 – 1894) behoort net als Lourens Alma-Tadema (1836 – 1912) tot de schilders die in de negentiende eeuw voor hun ideeën over schoonheid teruggrepen op de Klassieke Oudheid, de periode die werd gezien als bron van puurheid en geldt als bakermat van de Westerse beschaving. Aan het feit dat die Oudheid beslist ook minder fraaie kanten kende, werd voorbijgegaan.
In Museum De Buitenplaats in Eelde is deze winter een bescheiden tentoonstelling rond de Engelse kunstschilder te zien. Getoond worden zo'n veertig werken, waaronder een aantal van Moore's tijdgenoten en schilderende familieleden. Ze zijn vrijwel allemaal afkomstig uit Engelse musea en dan vooral de York Art Gallery. Na Eelde reist de tentoonstelling die kant op, naar de geboortestad van Moore.
Moore wordt in Eelde gepresenteerd als een man die de kunst hoger achtte dan commercieel en publiek succes. Volgens zijn biografen sluit zijn levenswandel bij die opstelling aan. Hij zou opvallend verlegen en introvert zijn geweest, wat het zaken doen meestal niet ten goede komt. Hij zou niet geïnteresseerd zijn geweest in aardse zaken en weelde, vandaar ook wellicht dat hij in armoede is gestorven.
Meer in de krant van vandaag en museum De Buitenplaats in Eelde.
Ik werd opgeschrikt door onze poes die 's avonds laat via het doucheraam opgewonden met 'een beest' in de bek kwam aanzetten. Het zag er vreemd uit. Aan de vacht te zien, was het geen vogel. Afgaand op het formaat was het ook geen muis. En gelet op de kleur, een beetje oranjerood met wit, evenmin een rat.
Het leek niet goed. Een onduidelijk dier in huis, vlak voor het slapengaan, wie wil dat nou? Met een aantal schijnbewegingen slaagde ik erin de poes met prooi en al onder de kast te krijgen. En daarna met veel kabaal en onsamenhangende dreigementen weer uit de woning te verdrijven. Keurig via het kattenluikje.
De volgende morgen ontdekte ik onder het doucheraampje 'het beest' in een plasje bloed met een aantal maiskorrels. De huid was er voor een deel met geweld afgetrokken. Ik probeerde mij voor te stellen hoe de poes in zijn werk was gegaan: prooi met pootjes omklemmen, tanden in de vacht en dan trekken. Het zag er vies uit.
Toen ik beter keek, concludeerde ik op basis van de gebrekkige kennis der natuur die tot mijn beschikking staat dat het om een hamster kon gaan. Die ontdekking maakte het eigenlijk nog vreselijker. Want waar haalt een poes in de winter een hamster vandaan? En ook: als de eigenaar van de hamster onze poes op heterdaad heeft betrapt, wacht ons nog een lang en spannend jachtseizoen.
"In de woning zag hij nergens licht branden. Hij bekeek de gevel. 'Niemand weet, wat een menselijke woning inhoudt', zei hij zacht. Hij ging langzaam de trap op en trad de gang binnen. Alles was donker. 'Ze zijn thuis', dacht hij, stak licht op en zag de jassen van zijn ouders aan de kapstok hangen. Hij poetste zijn tanden en ging in zijn slaapkamer op het bed zitten. Daarna schoof hij het gordijn voor de onderste planken van zijn boekenkast weg en bekeek een lange rij boeken en blauwe, groene, oranje en grijze schriften. Hij bleef er lange tijd op staren. 'Ik moet die rommel wegdoen', zei hij zacht. 'Het huis uit; helemaal weg. Geen restje meer.' "
De avonden, bladzijde 41
Zoals meer mensen denk ik in december aan De avonden van Gerard Reve. Soms lees ik iets in het boek, soms lees ik het boek helemaal. Dit jaar luister ik naar Reve zelf, die in 1991, soms licht snuivend, zijn debuut voorlas voor de VPRO-radio. Ik nam de uitzending destijds op met een cassette-recorder, wat nog een heel gedoe was, omdat voorleestijd iets anders is dan uitzendtijd en de uitzendtijd zich niet altijd schikte naar cassettetijd. Later kocht ik het voor een habbekrats als luisterboek bij de V&D, dat geen heil meer zag in luisterboeken. Toch goed dat er een God is, dacht ik toen.
Geert Pruiksma organiseerde afgelopen herfst in Museum Nienoord in Leek de tentoonstelling Kunst op het kruispunt met werk van vluchtelingkunstenaars. Sommigen hadden in hun land van herkomst een staat van dienst, met verkopen tot aan de Sultan van Oman. In Nederland beginnen ze weer van voren af aan.
Onder de noemer 'art meets art' is in kunsthuis Secretarie in Meppel momenteel een vergelijkbare expositie te zien. Bijzonder aan Over the wall 2 is dat het werk combineert van Syrische kunstenaars en Nederlandse collega's.
Centraal thema is vrijheid. Daarbij verwijst de titel nadrukkelijk naar de recente geschiedenis, die nu weer lijkt te worden teruggedraaid: ‘Na het slechten van de muren tussen volkeren en landen in Europa worden elders in de wereld weer nieuwe muren opgericht’.
Over the wall 2 is een confronterende tentoonstelling die intrigerende vragen oproept. Zoals, heel plat: is wat vluchtelingkunstenaars maken, interessanter dan wat lokale kunstenaars presteren? En: wat voegen ze toe? Maar ook, of misschien vooral: wat mogen we van hen verwachten?
De eerste vraag is het meest eenvoudig te beantwoorden: soms wel, soms niet. Wie van strak en abstract houdt, zal bijvoorbeeld meer genoegen beleven aan het retro-minimalisme van Marijke Traast dan aan de grillige, kleurrijke vormexperimenten van Mahmoud Al Nahas.
De tweede, over het toevoegen, is lastiger. Van de aquarellen van Tamar Maklad, vooral van zijn lichtexplosies, kun je zeggen dat ze hopeloos romantisch zijn en daardoor niet langer van onze tijd. De schilderijen van Tamme de Boer maken veel meer indruk, ook vanwege de manier waarop hij met behulp van olieverfspatten en ruwe streken, duistere dreiging weet op te roepen. Maar dreiging is net zo goed romantisch.
De vraag over de verwachting is het meest spannend. Want: discutabel. Het is een vreemde ervaring jezelf te betrappen op bevrediging als een vluchteling-kunstenaar in zijn werk figuratief laat zien van wat hij heeft moeten achterlaten. Louie Joban voldoet aan dat verlangen met sterke werken als Supreme leader, Chemical Revelation en Lulucaty Girl. Maar bij iemand als Peter van der Veen uit Meppel speelt het ineens niet.
Het leidt tot een nieuwe vraag: Waarom zou een vluchteling-kunstenaar, aangekomen in Nederland, niet mogen doen wat hij liefst deed en doet? Zoals Tamar Maklad, die houten beeldjes maakt waarbij het vooral om schoonheid en beweging gaat, begrippen waar kunstenaars over de hele wereld zich al eeuwen mee bezighouden?
Vrijheid is het recht om dat uit te drukken wat je wilt uitdrukken. Fadi Nadrous doet dat middels een reeks tekeningen die deels verwijzen naar zijn inburgering. Gerda Elsenaar doet dat in Meppel met een installatie opgebouwd uit plankjes waarop kurken en doppen zijn geplakt waardoor ze aan boten met vluchtelingen doet denken. Zee van vrijheid heet het werk. Elsenaar woont ‘gewoon’ in Meppel. Veilig, maar daarom niet minder betrokken bij wat verderop gaande is.
Art Meets Art. Over the wall 2 met werk van Louie Joban, Tamer Maklad, Mahmoud Al Nahas en Fadi Nadrous, Peter van der Veen, Gerda Elsenaar, Tamme de Boer en Marijke Traast- Bos. Te zien tot en met 8 januari in kunsthuis Secretarie, Hoofdstraat 22 in Meppel.
Streektaalorganisatie Huus van de Taol is op zoek naar het mooiste Drentse woord van 2016. Gezocht worden nieuwe Drentse woorden en opvallende Drentse uitspraken. Inzenden kan tot 19 december via info@huusvandetaol.nl. Het winnende woord wordt 20 december bekendgemaakt in het radioprogramma De Brink van RTV Drenthe.
Kunst & Cultuur in Assen is op zoek naar kandidaten voor de Drentse Talentprijs Cultuur. Voor selectiecriteria klik hier. Voordrachten kunnen tot 10 januari worden gestuurd naar helma@kcdr.nl. De winnaar van de prijs ontvangt 2500 euro en een sculptuur.
Internationaal Filmfestival Assen | Vrouw & Film, kortweg IFA, zoekt professionele en semi-professionele filmmakers uit Drenthe, Groningen en Friesland die in 2017 hun films vertoond willen krijgen binnen het IFA-programma Noordsterren. Inzenden kan tot 11 januari 2017. Meer informatie via info@filmfestivalassen.nl
Vandaag laat in de cultuurbijlage van zowel Dagblad van het Noorden en Leeuwarder Courant schrijver, dichter, criticus, veelgevraagd jurylid en Dylan-fan middels een interview zijn licht schijnen over de Nobelprijs voor Bob Dylan. 't Hart beveelt het interview zelf als volgt aan: "Dit is een prima stuk!! Pet af, het staat er allemaal in."
Voor wie morgen niet in Stockholm is om te horen wat er in de speech van de afwezige Dylan staat, en ook geen tijd heeft om naar de speciale bijeenkomst in De Melkweg in Amsterdam te gaan, raad ik aan de door 't Hart en John Schoorl samengestelde bundel Als een zwerfkei te kopen. En bijvoorbeeld het gedicht van F. Starik te lezen.
Of maandag een bezoek te brengen aan Klazienaveen waar Marc Stakenburg mede op uitnodiging van Bruna-baas Harry Omlo in De Witte Olifant een lezing met lichtbeelden en geluiden geeft over Dylan. Aanvang 20.00 uur.
