Jaar: 2015 (Pagina 1 van 28)
Stilleven met roerdomp in winterlandschap (1941), Wim Schuhmacher. Collectie More, Gorssel
We brachten een bezoek aan Dierenpark Emmen, voor de laatste maal. Donderdagmiddag sluit het park de poorten, na tachtig jaar in het centrum van Emmen. We waren niet de enigen die op het idee waren gekomen – het was druk.
Wandelend langs de hokken en kooien gingen de gedachten – onder meer – uit naar het interview dat Jaap en Aleid Rensen hadden gegeven aan Dagblad van het Noorden. Ook zij hadden nog eenmaal de rondgang gemaakt. Verslaggever Marieke Kwak tekende daarbij uit hun monden het volgende op:
"Wij zijn vaak gevraagd of het mocht: dieren opsluiten. Want dat is natuurlijk wat je doet in een dierentuin. Wij vinden dat educatie de belangrijkste reden is dat je dieren mag opsluiten. Eigenlijk hebben we het recht niet, maar het mag als je de mensen veel kunt bijbrengen."
Het dierenpark sluit om elders in Emmen verder te gaan als Wildlands Adventure Zoo Emmen. Als attractiepark – dat maakt nogal een verschil. Het gaat er straks niet langer om dat bezoekers veel wordt bijgebracht. Het gaat er straks om dat veel mensen worden vermaakt.
Mag je dieren opsluiten voor vermaak? Mag je dieren opsluiten om er geld aan te verdienen? Dat soort vragen is achtergebleven op een reeds gepasseerd station. Wie goed luistert kan de overslaande stem van de perronchef nog net boven het geraas van de laatste wagons uithoren: Natuurlijk mag dat, als die dieren maar goed worden verzorgd.
Aan de Hoofdstraat in Emmen is voor het dierenpark geen toekomst meer. De bezoekersaantallen lieten het volgens deskundigen zien: ze liepen steeds verder terug, een faillissement dreigde, mede door mismanagement en falend toezicht.
Het bezoek liep ook terug door veranderende behoeften. Het publiek heeft steeds minder trek in educatie en voorlichting. Het leest geen informatiebordjes. Het wil niet weten. Het wil zich vergapen. Het wil iets beleven. Iets unieks. Net als die Amerikaanse tandarts afgelopen jaar tijdens zijn bezoek aan Zimbabwe, maar dan anders.
Wildlands Adventure Zoo Emmen gaat in maart 2016 open. De voorverkoop is reeds begonnen. Kaartjes kosten 29 euro per persoon.
Een nieuwe aflevering in de onregelmatige reeks over Kunt u mij de weg wijzen naar het CBK? Ook op de hoek Hoofdstraat/Noorderstraat in Emmen kan nog een origineel fotobordje gevonden worden van het kunstwerk van Carel Lanters. Die onlangs meldde dat de reconstructie aan de muur van het gemeentehuis om esthetische reden incompleet is. Eerdere afleveringen vindt u hier, daar en hier.
Gefascineerd door de bezoekcijfers van 'onze' musea bedacht ik enige tijd geleden een tentoonstelling die het in zich heeft een blockbuster te worden: Nederlandse ijslandschappen door de eeuwen heen. Is er wel eens zo'n tentoonstelling geweest? Hoe dan ook: sinds de geboorte van dit idee loop ik anders door musea. Overal probeer ik een ijslandschap te spotten.
Dat spotten is niet zo heel moeilijk. Vooral in de zestiende en zeventiende eeuw zijn er veel van dit soort taferelen vastgelegd, vooral in Holland. Al is de meest bekende ijslandschappenschilder aan Overijssel verbonden: de in Kampen gestorven Hendrick Avercamp (1585 – 1634). In het Mauritshuis in Den Haag bewaren ze het hir afgebeelde IJsvermaak uit 1610.
Vraag is waar je zo'n tentoonstelling zou moeten laten zien. Het Rijksmuseum in Amsterdam is uiteraard een prima plek, ze hebben er zelfs al een keer een Avercamp-tentoonstelling gehad, in 2009. Eveneens geschikt lijkt het Dordrechts Museum, dat heeft de laatste jaren een behoorlijke reputatie opgebouwd als museum voor vaderlands geweten: het gebouw leent zich goed voor thematentoonstellingen.
Gepast is ook het Fries Museum, waar ze tot op heden nog geen blockbuster in huis hebben gehad, terwijl ze het wel zo hard nodig hebben, en ik er nog niet van overtuigd ben dat het grote Lourens Alma Tadema-overzicht volgend jaar en daarna meer dan 150.000 bezoekers naar Leeuwarden brengen zal. Nou ja, enfin. Ik spot nog even verder.
Theatergezelschap Blau Hynder toert komende maanden door het Noorden met de muziektheatervoorstelling Cleo & Lex. Bijzonder aan het stuk is dat in huiskamers wordt gespeeld, steeds voor een klein publiek van maximaal dertig personen.
Op zaterdag 16 januari staat Blau Hynder in Emmen. Kaarten kopen kan via deze link.
Uit het persbericht:
"De aan lager wal geraakte superster Cleo strandt bij haar grootste fan, Lex. Zij laat zich verleiden tot zijn grootste wens: samen een intiem thuisconcert geven voor genodigden. Op de avond zelf laat Cleo het afweten. Lex probeert alles om haar toch zo ver te krijgen. Het publiek druppelt immers al binnen.
Beide hoofdpersonen spelen, vechten, zingen en musiceren. Op de tonen van jazz, pop en moderne muziek verliezen ze zich in weemoed, zelfbeklag en adoratie. Maar terwijl de avond vordert, houdt Cleo nog altijd voet bij stuk…
Livemuziek en spel van Julia van de Graaff (Zeeuwse Vrouwen en Restaurant Amore) en Anne Zwaga (Hurt like Hell en Ghost Track). Teksten van Simon Weeda (Ik vertel het graag zo en Nobody Home) en regie van Dick Hauser (o.a. Hauser Orkater)."
Enige tijd geleden plaatste Dagblad van het Noorden een oproep voor verhalen of anekdotes van maximaal 250 woorden en foto's over, straks, het oude dierenpark aan de Hoofdstraat in Emmen.
Ik had aan de oproep kunnen voldoen door te vertellen over de geelwangschildpad die ik in het Afrikahuis in het dierenpark heb achtergelaten, in de nabijheid van krokodillen. Het dier – Schildje – had bij ons geen goed leven meer in zijn oude groentela vol water met een steen als eiland. Vonden we. Te groot geworden voor de huiskamer. Te klein voor onze tuin, waar hij vermoedelijk zou worden aangevallen door eksters of, erger, de weg oversteken.
Hoezeer we ook aan onze geelwang gehecht waren – een cadeau na het behalen van een zwemdiploma – de dierentuin leek ons de beste toekomst. Ergens in het voorjaar van 2008 stopte ik 'm in een Wolky-schoenendoos, deed de doos in een rugzak, de rugzak in een fietstas en fietste naar het park. Waar ik, na het vertoon van het gezinsabonnement en het passeren van de kassa, rechtstreeks naar zijn nieuwe onderkomen beende.
Nog herinner ik mij de sensatie van weleer. Het schichtig om mij heen kijken of ik betrapt kon worden. Het heimelijk openritsen van de rugzak. Het zenuwachtig openen van de doos. Het met één hand pakken van de schildpad aan zijn schild. Zijn spartelende pootjes, de ingetrokken kop. Het in het water zetten, waarop het dier het prompt op een zwemmen zette. Het water leek kouder dan hij gewend was, maar de ruimte en 'natuurlijke omgeving' beviel, dat zag ik meteen. Eindelijk vrij.
Ik fietste naar huis met het gevoel een goede daad te hebben verricht, voor het eerst weer sinds lange tijd.
Een paar weken later wandelden we tijdens een bezoek aan de dierentuin uiteraard het Afrikahuis binnen. De krokodillen luierden voldaan, onze schildpad was nergens zien. Hoe we ook keken en tuurden, hij leek verdwenen. Wat ons ergens niet vreemd voorkwam. Oppassers heten niet voor niets oppassers. Een vreemde gast kan vreemde ziekten meebrengen. Hekken dicht. Weg ermee. Hup, de container in.
Aangekomen in het Americasa, waar het om onduidelijke reden warmer was dan in het Afrikahuis, zagen we 'm ineens. De geelwang liet zich drogen op een steen, aan de overkant van een watertje, in de houding die hij bij ons thuis ook altijd in zijn groentela had aangenomen. Hij was het onmiskenbaar, dezelfde vorm, dezelfde tekening. Iets groter misschien, maar niet veel. In blakende conditie. We wezen in zijn richting. We noemden zijn naam.
Toen gebeurde het. De geelwang draaide zijn kop, stak demonstratief een poot uit en verliet zijn steen om zich in het water te laten zakken en zwom onze kant op. Hij associeert ons met voedsel, bedacht ik. Hij herkent ons aan het blonde haar in ons gezin, dacht ik. Hij hoort onze stemmen, dacht ik. Even leek het alsof er oogcontact was.
Daarna ontstond er iets wat ik wederzijdse verlegenheid zou willen noemen. Wat nu? Een gesprek voeren? Herinneringen ophalen? De verrassing veranderde in verbazing en daarna in verwarring. Bij het verlaten van het Americasa wisten we het zeker: het was een weerzien. We wisten ook: dit gelooft niemand. Dit geloven alleen wij. Dit is niet iets om door te vertellen.
Daarbij: 500 woorden is veel te veel.
In het Centrum Beeldende Kunst Emmen is tot en met 10 januari de tentoonstelling Landschap in mijn hoofd te zien. Het betreft een zorgvuldig opgehangen uitstalling van 237 kunstwerken, gemaakt en ingebracht door 134 kunstenaars van wie we de naam niet mogen weten. Ze leverden veelal schilderijen van Drentse landschappen in, maar ook abstracte werken, foto’s, installaties en beelden.
Landschap in mijn hoofd maakt deel uit van een concours waarbij de beste kunstenaars 'verder' mogen en begeleiding krijgen van professionals. Niet alleen deskundigen hebben daar een stem in, ook het publiek mag meebepalen. In Overijssel loopt een vergelijkbaar traject. Daar is de tentoonstelling tot en met 17 januari te zien in Zaal Zuid in Hengelo.
(Hier had ik graag een mooie zin geschreven, een zin als een man die te paard aan komt rijden en waar men uit bewondering de hoed voor wil afnemen.)
Wandelend langs de veelheid viel gisteren het oog op een krukje met een boek getiteld Dummy. In het boek werd in meisjeshandschrift gedetailleerd een proces beschreven dat tot het mixed-media kunstwerk Landschap in ons hoofd had geleid. Het bleek een profielwerkstuk van twee scholieren uit Assen, Lieke en Ilse. Ze hadden zich laten inspireren door een bezoek aan de Malevitsj-tentoonstelling in het Drents Museum.
Bladerend in het boek Dummy, dat als bijproduct leek ingeleverd, werd duidelijk hoeveel denkwerk Lieke en Ilse in hun werkstuk hadden gestopt, hoe ze betekenislagen hadden gecreëerd, hoe kritisch ze tegenover het eindresultaat stonden en welk een plezier ze aan het werk hadden beleefd. Het had iets aandoenlijks, maar bovenal had het iets zeer veelbelovends – de ernst en het doorzettingsvermogen.
Na afloop bracht ik mijn publieksstem uit op 'werk nummer 130'.
Iets meer dan een maand na dit bericht hebben we huiskat Winky (2008 – 2015) begraven. Het ging niet langer.
Zijn laatste dagen sleet Winky, bang voor alles, zelfs voor zijn prakkie, zichzelf verwaarlozend onder een kast. Vanmorgen brachten we hem, zacht miauwend, naar de dierenarts voor een verlossende spuit.
Hoewel we ons bijna hadden verslapen en Winky vervolgens even zoek bleek, ging het er relatief ontspannen aan toe. De dienstdoende arts, die hem opvallend genoeg steeds als een 'zij' behandelde, bevestigde bij de laatste controle 'dat het inderdaad beter was zo'.
Nu rust Winky op de dierenbegraafpaats in onze tuin, vlakbij Pip de kat, Fiep het konijn en Knijster de rat. Onder een stemmig grafstuk dat aanvankelijk bedoeld was voor de verhoging van de feestvreugde binnenshuis.
