Hoewel er steeds een kapitein op het dek stond, is de Bommel-saga altijd een samenwerkingsproject geweest. Marten Toonder (1912 – 2005) zette de lijnen uit en schakelde waar nodig medewerkers in. Zoals in het begin zijn vrouw en broer en later een team, onder wie Ben van Voorn en Dick Matena.
Laatstgenoemde heeft nu voor uitgeverij Personalia uit Leens een Bommel-verhaal voltooid waar hij, samen met Toonder, vlak voor de eeuwwisseling aan was begonnen: Tom Poes en de pas-kaart. Toonder was destijds fysiek niet meer in staat deze vertelling af te maken. Eind 2000 werd na negen platen een punt achter de samenwerking gezet.
De doorstart wijkt op een aantal onderdelen af van wat we gewend zijn. Meest opvallend is het gebruik van tekstballonnen ín de illustraties. Toonder plaatste zijn tekst onder de strips, maar liet in zijn testament vastleggen dat alleen hij op die manier Bommel-verhalen mocht vertellen. Een beetje vreemd is dat wel. Waarom niet meteen alles verboden? Als je dan toch moeilijk wilt doen…
Gevolg is dat Matena voor dit met liefde vormgegeven boek minder ruimte tot zijn beschikking kreeg. Zijn tekeningen zitten nogal vol, soms te vol. Tel daarbij op dat door de inkleuring het dramatisch effect heel anders uitpakt dan wat we, bijvoorbeeld, via de krant onder ogen kregen. En dan is er nog het Matena-handschrift: de lijnvoering oogt los en schetsmatig.
Na een voorwoord door Frans Timmermans, lezen we in de inleiding dat Matena het verhaal volledig naar zijn hand heeft gezet. Alleen het nieuwe personage Dobbele Daas, spellenmaker en uitvinder van de dobbelsteen, is gebleven. Daas laat zich manipuleren door de zwarte magiër Hocus Pas. Er wordt een parallelle wereld gecreëerd waarin het gras aan de ene kant groener lijkt dan aan de ander en het nieuws van morgen vandaag al in de krant staat.
Een reeks vertrouwde types verschijnt ten tonele, onder wie Bul en Hieper, Wammes, professor Prlwytzkofsky en Joachim Sickbock, Kwetal en Pee Pastinakel, burgemeester Dickerdack en bovenbaas Amos W. Steinhacker. En uiteraard heer Bommel, zonder wie dit alles nooit zou zijn gebeurd. De lijst is nog veel langer. Welbeschouwd mag het een wonder heten dat ons witte vriendje ook dit ragfijne verhaal tot een goed einde heeft weten te brengen.
Titel: Tom Poes en de pas-kaart. Auteur: Dick Matena. Uitgeverij: Personalia. Prijs: 24,95 euro (64 blz.)
