Er staat een Teletijdmachine in het Stripmuseum in Groningen. Niet helemaal zoals-ie werd ontworpen door professor Barabas – de poort naar de andere tijd is losgekoppeld en bij een trap geplaatst – maar ach, het is toch leuk. Ook omdat bovenaan die trap een affiche hangt met de tekst ’Willy Vandersteen vertelt. In het kader van de honderdste verjaardag van Willy Vandersteen’. En daar weer boven: ’12/03/2013 – 01/09/ 2013’.
Inderdaad, dat is al geweest.
Nadat afgelopen jaar in het Belgisch Stripcentrum in Brussel uitgebreid werd stilgestaan bij de eeuweling Willy Vandersteen (1913 – 1990) gebeurt dat nu ook in Nederland. Met dezelfde, drietalige tentoonstelling die verhaalt over een van de meest succesvolle stripmakers van Europa. ’De Bruegel van de strip’, noemde collega Hergé hem. Verantwoordelijk voor meer dan 1800 albums. Samen goed voor ruim honderd kilometer aan stripverhalen.
Eenmaal de trap voorbij opent de expositie met een tekstpaneel waarop te lezen valt dat ’de kleine Willy bij zijn geboorte zo breekbaar was, dat hij in een sigarenkistje paste’. Dat hij behalve een uitmuntend krijttekenaar ook een ’tafelspringer’ was, wat dat ook moge wezen. En dat hij op 13-jarige leeftijd avondlessen tekenen volgde aan de Academie voor Schone Kunsten.
We lezen dat Willy zijn eerste stripverhaal mocht publiceren in het personeelsblad van een warenhuis. Dat hij in 1941 in de krant De Dag de gaten vulde die waren ontstaan nadat de Duitse bezetter de Amerikaanse strips Mickey en Krazy Kat had verboden. Dat zijn eerste album Piwo, het houten paard is. Dat hij voor het Franstalige jeugdblad Franc-Jeu Floche en Flache creëerde, ’twee knotsgekke verzetsstrijders’. Dat De Nieuwe Standaard in maart 1945 zijn avonturen over Rikki en Wiske publiceerde.
In Groningen zien we op een aandoenlijke pagina de heldhaftige broer Rikki in een bed liggen met zijn onzekere zusje Wiske. En ook Piwo, het houten paard laat zich bewonderen, in een vitrine ligt een zeldzaam exemplaar van het album. Maar van de verzetsstrijders Floche en Flache geen spoor. Net zomin als uitleg over het gegeven dat Vandersteen ’gewoon’ publiceerde tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Raadplegen van internet leert het volgende: anders dan in Nederland hadden ze in België geen Kultuurkamer. Datzelfde internet leert ons ook nog iets anders: Vandersteen vervaardigde in 1942 en 1943 onder het pseudoniem Kaproen antisemitische en nazistische spotprenten, iets wat drie jaar geleden na onderzoek op initiatief van zowel zijn familie als zijn uitgeverij is bevestigd. Over dat alles geen woord in het Stripmuseum.
Willy Vandersteen vertelt is een mooi gemaakte, zeer informatieve en bovenalles gezellige tentoonstelling waarin een enorme productie centraal staat. Volkomen terecht gaat de meeste aandacht uit naar Suske en Wiske, de reeks die in september 1945 van start ging. Een reeks die nogal altijd loopt, met veel succes. Afgelopen maand verscheen De royale ruiter, album 324.
Daarnaast schonk Vandersteen ons De familie Snoek (een soort Jan, Jans en de kinderen) soloalbums over onder meer mannetjesputter Jerom, verhalen over het vagebondenduo Robert en Betrand, verhalen over Bessie, geïnspireerd op de Amerikaanse filmhond Lassie, verstrippingen van verhalen van de Duitse cowboykenner Karl May en verstrippingen van boeken over de Britse vliegenierspion Biggles.
Intrigerend is het project De Geuzen, volgens de tentoonstellingmakers ’het artistieke hoogtepunt van Willy Vandersteens rijke carrière’ – wat niet hard wordt gemaakt. Wel is duidelijk dat Vandersteen zich altijd graag liet inspireren door de West-Europese geschiedenis in het algemeen (ridderverhalen, 80-jarige oorlog) en volksverhalen in het bijzonder (Willem Tell, Tijl Uilenspiegel).
In Groningen wordt bij de vele creaties stilgestaan middels schetsen, originele pagina’s, een tijdslijn, twee tekenfilms en veel albums achter glas en een aantal attributen. Waaronder eerder genoemde Teletijdmachine en een reusachtige Schannulleke. Helaas ontbreekt een Klankentapper. Zodat het ook stil blijft rond de plagiaatdiscussie die in de jaren tachtig werd aangezwengeld door Rob Möhlmann, thans van Museum Möhlmann uit Appingedam.
Je kunt niet alles hebben.
Tentoonstelling
Willy Vandersteen vertelt Te zien t/m 2/3 Nederlands Stripmuseum Groningen Open di – zo 10.00 tot 17.00 uur.
