Jaar: 2011 (Pagina 2 van 34)
Het winterboek kwam uit de zak van Sinterklaas of lag achter de kerststal als moeder het formulier van de bladenman te laat had ingevuld. En voor de jaarwisseling waren de mooiste verhalen gelezen, de kleurplaten opgehangen, de raadsels opgelost en de vouwopdracht tot een goed einde gebracht. O, nostalgie waar zijt gij gebleven? Gerbrand Bakker blaast met zijn Winterboek een nooit geheel verdwenen traditie nieuw leven in.
Hij riep daarvoor hulp in van collega-auteurs als Maarten 't Hart, Dolf Verroen, Franca Treur, Marja Pruis (met wie Bakker ooit wilde trouwen), Gerard van Emmerik en de geweldige Jan van Mersbergen. De gedichten komen van Jan Glas (met wie Bakker nu wil trouwen), Erik Lindner, Ted van Lieshout en de samensteller zelf. Vader Bakker levert een herinnering aan de winter van 42-43, moeder Bakker recepten voor onder meer tulband en pepernoten. Ondertussen is dit een erg, eh, gezellig boek geworden.
Boek: Winterboek. Auteur: Gerbrand Bakker e.a. Uitgever: Cossee.
Van prof. mr. Jan Lokin wordt beweerd dat hij de mooiste stem van Groningen bezit: een goed onderhouden bariton die door de collegezalen kon zweven en zelfs niet-geïnteresseerde studenten wist te boeien. Zo'n stem is altijd handig, vooral als je gespecialiseerd bent in het Grieks-Romeinse recht.
Het geluid van Lokin is nu vastgelegd op vier cd's in een doosje getiteld Het klassieke Rome. Een hoorcollege over de beschavingsgeschiedenis van de Romeinse samenleving. Die titel kán een luisteraar op het verkeerde been zetten; de geschiedenis van de beschaving wordt in dit geval bepaald door de ontwikkeling van het recht.
Gelukkig weten we 'sinds de wind van de wolken waait' dat het recht soms ook poëzie kan opleveren. Hier bepaalt het de route van een leerzame rondgang waarbij de gids zijn gevolg onvermoeibaar op verbluffende details en onverwachte dwarsverbanden wijst. Dat het woord tempel uit de lucht is gegrepen, wat retorica vermag, dat al het overtuigende uit drieën bestaat, waarom een keizersnede dubbelop is, wat er Rooms is aan katholieken et cetera.
Op heldere wijze ontsluit Lokin een geschiedenis die doorgaans voor niet-gymnasiasten verborgen wordt gehouden. Ten onrechte, vooral omdat onze maatschappij is gebouwd op de resten van het ooit zo machtige Romeinse rijk en die resten nog alom aanwezig zijn: in literatuur en beeldende kunst, van symbolen op putdeksels tot en met het fundament van Istanbul.
Luisterboek: Het klassieke Rome. Voorlezer: Jan Lokin. Uitgever: Home Academy. Prijs: 34,95 euro (4 cd's)
Gerrit Brand debuteerde vijf jaar geleden met Tolvlucht, een avonturenroman die zich afspeelt in de eerste helft van de vorige eeuw. 'Een mannenboek', concludeerde Dagblad van het Noorden destijds, mede ingegeven door Brands voorliefde voor klassieke auto's, vliegtuigen, glamour en meegaande vrouwen. Hoewel gesitueerd in deze eeuw, is die sfeer ook aanwezig in de tweede roman van de Groning-se uitgever en communicatieadviseur.
Een heel nieuw leven – zou er zoiets als een half nieuw leven bestaan? – vertelt van een horlogemaker in de stad Groningen die een uurwerk van ruim 200.000 euro weet te slijten aan een baron. Het horloge wordt een Grande Complication genoemd, een goed gekozen naam. De baron koopt het op de pof en palmt in één moeite door de vrouw van de winkelier in. Vervolgens raakt de baron het sieraad op de golfbaan kwijt bij een weddenschap met een smoezelige projectontwikkelaar.
Vanaf dat moment stapelen de problemen zich voor de horlogemaker op. Zijn vrouw vraagt een echtscheiding aan en eist de helft van de zaak, de bank wil geleend geld terug, de baron weigert te betalen voor iets wat hij niet bezit. Waarna een faillissement volgt, de ondernemersvereniging zich van de winkelier afkeert, en in een duistere kroeg een pistool wordt gekocht. Want: een hardwerkende middenstander geeft zich niet meteen gewonnen.
Aanvankelijk is het geen genoegen om de neergang mee te maken. Vooral omdat Brand schrijft alsof de jaren veertig voortduren. Een ontluikende liefde zet hij anno 2011 als volgt neer: "Allengs begon Adèle naar de bezoekjes van Theo te verlangen. Deze overkwam hetzelfde, hij begon steeds meer in Adèle te zien. Het kon dan ook niet uitblijven dat hij haar op een goede dag uitnodigde samen de neus buiten de deur te steken."
Het vreemde is dat na honderd bladzijden de lezer meegesleept wordt door Brands anachronismen, onwaarschijnlijke dialogen, curieuze taferelen, vettige clichés en onverwachte vooruitwijzingen. Misschien wel juist omdát Een heel nieuw leven onmodieus veel elementen uit pulpliteratuur combineert met de ontgoocheling, pessimisme en ambiguïteit die de Amerikaanse film noir ooit aantrekkelijk maakte.
Hoe brengt een schrijver zoiets tot een einde? Door doodleuk nog een tandje bij te schakelen. De horlogemaker belandt in een aftands huis, nadat een advocaat met de naam Whisky Brouwer hem niet heeft kunnen helpen. De Grande Complication komt via een hoertje weer boven water, maar als de baron ook de dochter heeft ingepikt volgt tijdens een jachtpartij een verrassende ontknoping. Vraag niet hoe het kan, maar profiteer er van.
Boek: Een heel nieuw leven. Auteur: Gerrit Brand. Uitgever: Nobelman. Prijs: 19,50 euro (220 blz.).
De Groninger theatergroep Waark is op zoek naar acteurs voor de theaterversie van het boek Hardloper Huizenga van Job van Schaik: Haardloper Huzengoa. De audities zijn 23 december. De repetities starten in januari, in maart vindt de première plaats. Meer informatie op www.waark.nl.
Regisseur van het stuk is Jack Nieborg. De bewerking van het boek van Van Schaik is in handen Jan Veldman. Louwe Huizenga was in het begin van de vorige eeuw de snelste hardloper van ons land, maar raakte na tegenwerking door de atletiekbond, een ongelukkige liefde en een eigenwijs karakter aan lager wal in Drenthe.
Veel over gehoord, maar eindelijk ook in Drenthe afgeleverd: de beruchte spooknota voor ongevraagde en nooit bestelde diensten. Bovenstaande komt van het Nederlandse Bedrijven Register, blijkens het briefpapier gevestigd in Amsterdam.
'Soms loopt er door een drukke straat/ ineens een oude kameraad/ of reisgenoot./ Je weet zodra je hem begroet:/ het kan niet dat ik hem ontmoet,/ want hij is dood.'
Aldus Willem Wilmink in zijn gedicht Allerzielen, een herinnering aan allen die ons zijn ontvallen en toch bijblijven. Wilmink zelf is ook alweer acht jaar dood. Misschien is het daarom zo schrikken als zijn stem ineens uit de luidsprekers klinkt. Dat gebeurt aan het einde van de cd Brief, waarop kleinkunstcombo Nota Bene twaalf Wilmink-gedichten vertolkt.
Drijvende kracht achter Nota Bene is Marieke Moll, stiefdochter van Wilmink. Het zijn niet de meest voor de handliggende gedichten die hier worden uitgevoerd, dat is sowieso al goed. Nog mooier is dat de uitvoeringen klein zijn gehouden, los van enkele musicalneigingen. Geen uitgebreide arrangementen, maar een aanpak die de musici en het werk van de dichter recht doet.
CD: Brief. Uitvoerende: Nota Bene. Label: www.willemwilmink.nl
Als er in het culturele leven van Drenthe schermen zouden staan, dan was Albert Haar (Zuidwolde, 1949) de grote man achter die schermen. Hij is medeoprichter van Het Drentse Boek, het C+B Museum in Grolloo, radiomaker bij RTV Drenthe. Maar ook: bestuurder bij stichting De Amer, Museums Vledder, bedenker van de Kiepshop van het Huus van de Taol en presentator van De Literaire Hemel in Amen. Wat het laatste betreft, is hij ook vrijdag weer van de partij.
Zuidwolde
“Ik ben de oudste zoon in een gezin met nog twee kinderen: een zus en een jongere broer. Mijn ouders hadden net buiten Zuidwolde een boerderij. Een gemengd bedrijf van standaard grootte: twaalf hectare met koeien, varkens en kippen. Het was de bedoeling dat ik de boerderij zou overnemen. Maar het was de tijd van Sicco Mansholt, van schaalvergroting en de intensieve veehouderij. Op een gegeven moment stonden we voor de keuze: moderniseren en investeren, of het bedrijf houden zoals het was. Ik wilde investeren, mijn vader zag dat niet zitten. Toen is het overgegaan.”
Radio Luxemburg
“Dat ik misschien boer zou worden, had niets met ambitie te maken. Het was traditie: ik wist niet ander dan dat ik mijn vader zou opvolgen. Mijn wereld was klein in die tijd, ik wist amper ergens wat van. De radio heeft daar verandering in gebracht, radio bood mij een venster op de wereld. Via Radio Luxemburg leerde ik muziek kennen en ontdekte ik Hitweek. Het eerste singeltje dat ik kocht, was een EP van Anneke Grönloh met Brandend zand. Mijn eerste elpee was van de Rolling Stones. Zo zie je: een kwartje kan zomaar de andere kant opvallen.”
Sociale academie
“Uiteindelijk ben ik naar de sociale academie in Hengelo gegaan. Het welzijnswerk kwam op, ik ben altijd geïnteresseerd geweest in sociale processen. In Zuidwolde ben ik activiteiten gaan organiseren voor jongeren: films, concerten, optredens met Roel Reijntjes. Samen met Marga Kool heb ik de cursus Drents ontwikkeld, met aandacht voor taal en gebruiken. Het ging om bewustwording, een brug slaan tussen oude en nieuwe bewoners van het dorp. Destijds stond niemand er bij stil dat je aan zulke zaken aandacht moest besteden. Nu zouden we het een inburgeringcursus noemen.”
Het Drentse Boek
“Voor de oprichting van stichting Het Drentse Boek, eind jaren zeventig, werden natuurlijk ook wel Drentstalige boeken uitgegeven. Door Boom in Meppel bijvoorbeeld, en door Hummelen in Assen. Maar die zagen er tonterig uit. Wij wilden de Drentse cultuur verder brengen, dus moest er ook aandacht komen voor de vormgeving. Thuis spraken we niet anders dan Drents. Taal is voor mij de essentie van een cultuur. Als je de ogen sluit, kun je alleen nog ruiken en horen. Een cultuur ruiken valt niet mee, maar dankzij taal kun je horen waar je bent.”
D66
“Ik ben in 1978 lid geworden van D66. Eind jaren tachtig werd ik gemeenteraadlid. Daarna heb ik een periode in de Staten gezeten en nu zit ik in de gemeenteraad van De Wolden. Natuurlijk is het vervelend als je lokaal wordt afgerekend op wat D66 in de landelijke politiek presteert, maar het is mij nooit om de macht te doen geweest. Het gaat mij om de kwaliteit van de argumenten en dan is het soms zonde als er niet naar je geluisterd wordt. In de Staten is de impact van je invloed groter, tegelijkertijd is het veel technischer. In de gemeenteraad is je betrokkenheid zichtbaar. Dat is erg prettig.”
Harry’s Blues
“Samen met Gerard Nijenhuis heb ik vanuit de Drentse Schrieverskring aangedrongen op een eigen Drentse omroep. Toen die er eenmaal was, ben ik redacteur geworden en later presentator. Sinds september presenteer ik Harry’s Blues alleen. We hadden een goede rolverdeling. Harry zorgde voor de blues, voor minderheidsmuziek, zoals hij dat noemde. Ik deed de Americana. Ik ben altijd meer van de country geweest – Woody Guthrie, Bob Dylan. Het blijft raar. Ik ben nog steeds niet aan die lege stoel in de studio gewend.”
C+B Museum
“Toen Radio Drenthe van start ging, vond ik meteen dat we iets met Muskee moesten doen. Drenthe en de blues hebben wat met elkaar. Dankzij Harry. Zo moet het C+B Museum Grolloo ook worden gezien. Het is jammer dat Harry er zo weinig van heeft meegekregen, maar het is een succes. Tot dusver hebben we 3600 bezoekers, terwijl we op 2500 hadden gerekend. Vraag is natuurlijk wat het museum volgend jaar doet. Ik denk dat we met een goede tentoonstelling, over de sound van Cuby & Blizzards, de belangstelling moeten kunnen vasthouden.”
De Amer
“Nadat in 2007 duidelijk werd dat Ab Sligter niet meer beter zou worden, zijn we gaan kijken hoe we café De Amer in Amen konden voorzetten. In de doelstelling van stichting De Amer staat onder meer dat De Amer een café is voor onthaasting. Het muziekpodium is ook een reactie op de grootschaligheid van de popmuziek waar je soms meer dan 100 euro betaalt voor een kaartje. Daarnaast hebben Amer Diep hebben bedacht, bijeenkomsten waarin we naar verdieping zoeken. En sinds kort is er Amer Proof, waar talent een kans krijgt.”
De Literaire Hemel
“Literair café De Literaire Hemel hoort bij De Amer, het zou nergens anders kunnen. De woorden Amen en Hemel horen bij elkaar. We hebben zeven bijeenkomsten per seizoen; zeven is een heilig getal. In de regel hebben we in De Literaire Hemel een landelijke en een regionale schrijver te gast en iemand die over een dode schrijver vertelt, in het onderdeel hemel of hel. Annette Timmer doet de interviews in het Nederlands. Ik probeer het zoveel mogelijk tweetalig te doen, ook als de schrijver uit het Westen komt.”
Museums Vledder
“Mijn betrokkenheid bij Museums Vledder is vergelijkbaar met stichting De Amer. Ook in Vledder is sprake van het wegvallen van iemand die zijn stempel heeft gezet. Henk Plenter was een markant persoon en de spil van Museums Vledder. Vraag is nu hoe we zijn initiatief in stand kunnen houden en ook uitbouwen. Drenthe moet het hebben van parels zoals Museums Vledder en De Amer. Een kroonluchter is mooi, de parels zijn net zo belangrijk voor de uitstraling en charme. Zo zie ik ook het Noorden. De stad Groningen moet bruisen, het platteland moet zorgen dat de boel niet overkookt. Beide leveren een positieve bijdrage. Het een kan niet zonder het ander.”
Radio en Hemel
Het radioprogramma Harry’s Blues wordt elke zondag tussen 18.00 en 19.00 uur uitgezonden door RTV Drenthe. De eerstvolgende Literaire Hemel is 9 december in De Amer in Amen. Met onder anderen Gerard Stout over zijn roman Ningtien en Jannetje Koelewijn over De hemel bestaat niet. Aanvang 20.30 uur. Entree €10.
Het Huus van de Taol heeft het iniatief genomen voor het Drèents Liedtiesfestival, een ‘songfestival’ voor nieuwe Drentstalige liedjes. Een vakjury selecteert de beste tien inzendingen voor de finale op 26 mei 2012. De winnaar van de finale krijgt een geldbedrag van €2000. Liedjes kunnen tot 1 maart worden ingestuurd naar het Huus van de Taol, Postbus 163, 9410 AD Beilen. Meer informatie: bertkamping@huusvandetaol.nl
In september 2007 dook ze op in de kolommen van Dagblad van het Noorden: Marcella Veldthuis, een 17-jarige vwo-scholiere uit Zuidbroek. Wekelijks zou ze de lezers op de hoogte houden van haar ervaringen in het eindexamenjaar. Leerstress, examenvrees en wat verder zoal ter tafel kon komen. Een paar maanden later kreeg haar column plots een andere toon. Aanleiding was de verdwijning van haar 45-jarige tante Gretha.
Inmiddels is Veldthuis columnist af. Met de overgang naar tabloidformaat brak in maart 2010 de tijd aan voor nieuwe gastschrijvers in Dagblad van het Noorden. Marcella had het langer volgehouden dan gepland; wegens succes geprolongeerd. Na haar examen volgde een verhuizing naar Amsterdam waar ze ging studeren. Dat doet ze nog steeds, Nederlandse taal en cultuur, tegenwoordig in Leiden en Groningen.
Die tante heeft haar niet losgelaten. Vorige week presenteerde ze een boek over de verdwijning van Gretha Veldthuis, Boven water. Met zo'n titel wordt veel verteld, ook aan lezers die 'de zaak' al weer vergeten zijn. Gretha Veldthuis raakte kort na de jaarwisseling van 2007 op 2008 's nachts door onduidelijke oorzaak in het water van het Winschoterdiep in Zuidbroek. Vier weken later werd haar lichaam gevonden, zwaar beschadigd.
Hoewel in het tweede hoofdstuk de suggestie wordt gewekt dat Gretha slachtoffer is van een misdrijf ('Zag ze daar nou een donkere gestalte wegschieten?') is Boven water op de eerste plaats een reconstructie van de periode ná de verdwijning. Geen whodunit, maar een nuchter verslag op basis van feiten en ervaringen van nabestaanden: Marcella, haar naaste familie en betrokken inwoners van Zuidbroek.
De vertelwijze is overzichtelijk: chronologisch, vanuit Marcella's perspectief, afgezien van het hoofdstuk waarin de avond van de verdwijning centraal staat. De zoektocht is uiteraard de leidraad, maar wordt gelardeerd met fait divers. Bijvoorbeeld over de letter 't' in de familienaam, als erfenis van een crimineel verleden, over de briefjes die in Tweede Wereldoorlog bij Zuidbroek door Joden uit de trein zijn gegooid, en over het leven in Zuidbroek.
Het zijn de details die het hem doen. De altijd zo voorzichtige vader van Marcella die na de verdwijning van zijn zus ineens auto-ongelukken krijgt. Het hulpvaardige zusje dat Marcella geen huiswerkhulp meer kan bieden. De opa die wéét dat de band met Gretha definitief is verbroken. Marcella zelf die zich ineens bekeken voelt, maar steeds minder van haar omgeving lijkt mee te krijgen.
Als schrijfster blijkt Marcella zeer goed te kunnen doseren. Beheerst laat ze zien hoe de naaste familieleden na de eerste schok hun grip kwijtraken en proberen terug te krijgen. Dat leidt niet tot een zwaar aangezet drama, maar resulteert in een schijnbaar onderkoeld relaas waarin duidelijk wordt wat een vermissing te weeg kan brengen. Hoe een familie wordt losgezogen uit de alledaagse werkelijkheid en in de ban raakt van een andere, veel ruwere realiteit.
Boek: Boven water. Auteur: Marcella Veldthuis. Uitgever: De Arbeiderspers. Prijs: 17,95 euro.
